Geluidsabsorptie en geluidsreductie

Een nieuwe generatie akoestische scheidingswanden
 

 
BAUKJE ZANDSTRA
 
De slechte akoestiek in diverse gymzalen en sporthallen noodzaakt ontwikkelaars, architecten, bouwers en inrichters van deze accommodaties een positieve bijdrage te leveren aan het voorkomen van ziekmakende werkomstandigheden van de gebruikers. De wijze van bouwen, plafondconstructie, afwerking en materiaalkeuze zijn van invloed op de akoestische kwaliteit.
 
De vele klachten als gevolg van een te lange nagalmtijd en een slechte geluidsreductie, waarover in LO nr. 12 2002, pag. 536 e.v.  gepubliceerd is, variëren van vermoeidheid, stress, concentratieproblemen, stemproblemen tot permanente gehoorbeschadiging en arbeidsongeschiktheid bij docenten LO. Gehoorschade door lawaai treedt vooral op bij langdurige blootstelling aan geluid, bijvoorbeeld op dagelijkse werkplekken van 8 uur per dag. Voor docenten LO is het dan ook van groot belang dat de normen voor gymzalen en sporthallen (ook per zaaldeel) niet overschreden worden.
 
Normen
De accommodatie dient minimaal te voldoen aan de gestelde normen voor geluid en akoestiek. Voor geluid is dat maximaal 80 dBA. Voor bewegingsonderwijs is de aanbevolen nagalmtijd afhankelijk van de grootte (inhoud) van de zaal.



Het geluidsniveau ten opzichte van installaties en andere niet sportgerelateerde geluidsbronnen dient niet hoger zijn dan 40 dB(A). Bovendien mogen er geen flutter-echo's voorkomen.

Door gebruik te maken van de diverse hiervoor ontwikkelde bouwmaterialen, zowel voor  gevels, plafond als scheidingswanden kan deze situatie goed worden gerealiseerd, mits men hier niet op wil besparen. Zorg bij nieuwbouw en aanpassing voor een verdeling van de geluidsabsorberende materialen over meerdere vlakken van de ruimte.


 
Akoestische eisen scheidingswand
Op het moment dat er, zoals bij sporthallen, sprake is van meerdere zaaldelen, gescheiden door scheidingswanden, verandert de akoestiek en krijgen de aparte zaaldelen hun eigen akoestische eigenschappen. Om deze veranderingen in de ruimte akoestisch op te vangen dient een scheidingswand twee eigenschappen te bezitten die moeilijk met elkaar te combineren zijn. Enerzijds dient de scheidingswand het geluid te reduceren, zodat geluidsoverdracht van de ene naar de andere zijde van de scheidingswand wordt beperkt. Anderzijds moet het geluid ook wordt geabsorbeerd, zodat er geen lange nagalmtijd en/of flutter-echo ontstaat. Simpel gezegd: men dient bij toepassing van een scheidingswand geen last te hebben van de buren, maar ook niet van zichzelf.
 
Materiaal scheidingswand
De kans op een te lange nagalmtijd en een flutter-echo is in het bijzonder aanwezig bij toepassing van twee (of meerdere) scheidingswanden in één ruimte en bij een scheidingswand in een ruimte met slecht absorberende gevels. Tot nu toe konden, bij toepassing van meerdere scheidingswanden, de problemen slechts gedeeltelijk worden opgelost. Door bij twee tegenover elkaar geplaatste scheidingswanden één wandhelft in het middelste zaaldeel uit te voeren met perforaties en een absorptiedeken kan de weerkaatsing van geluid onderbroken worden en dus de nagalmtijd verminderd. Het nadeel is echter dat door de perforaties de geluidsreductie van de wand ook minder wordt. Men kan dit bovendien slechts aan één zijde van de wand toepassen, omdat de wand anders te diffuus wordt en totaal geen geluidsreductie meer heeft. Hierdoor kan men de problemen slechts in het middelste zaaldeel (tussen de scheidingswanden) aanpakken en blijven ze bestaan in de buitenste delen. Dit is vooral een probleem in sporthallen waar de akoestiek voor de opdeling al slecht was.
 
Nieuw type wandmateriaal
Door de ontwikkeling van een nieuw type wandmateriaal lijkt er een grote verbetering mogelijk in de akoestiek. Het betreft een materiaal waarbij beide eigenschappen (geluidsreductie en geluidsabsorptie) optimaal vertegenwoordigd zijn. In plaats van perforaties om het geluid eerst door te laten en in de wand pas af te breken wordt het absorberende element nu aan de voorzijde van het wandmateriaal aangebracht waardoor de geluidsreductie geen gevaar loopt. Het grote voordeel is dat men iedere wandhelft op deze wijze kan uitvoeren en men dus in ieder zaaldeel (ongeacht het aantal wanden) de problemen betreffende geluid kan bestrijden. Een ander voordeel is dat het nieuwe PVC-vrije materiaal tevens milieuvriendelijker en gemakkelijker te recyclen is ten opzichte van het traditionele wandmateriaal.
 
Constructie scheidingswand(en)
Daarnaast is het natuurlijk van essentieel belang dat de scheidingswand goed afgedicht wordt tot aan het dak en de zijgevels. Om omloopgeluid te voorkomen moeten ook naastgelegen ruimten afgedicht kunnen worden door een permanent of mobiel wandsysteem. Men dient dan ook in de bestekfase van de bouw al rekening te houden met een vlakke, rechte gevelafwerking ter hoogte van de scheidingswand, met een afdichting van de toestellenbergingen en tribunes en met eventuele koofconstructies.
 
De verwachting is dat de toepassing van dit nieuwe (scheidings)wandmateriaal de gebruiksvriendelijkheid en de werkomgeving van een sportaccommodatie met meerdere zaaldelen aangenaam kan verbeteren. Het materiaal is pas recent ontwikkeld en nog niet toegepast. De KVLO is benieuwd naar de eerste praktijkervaringen.