Nieuws

Proefschrift Volkskracht: sport, lichamelijke opvoeding en beweegcultuur in Nederland ca. 1880-1940

Terug
(Verslag Kees van Tilborg) Op 26 mei jl. promoveerde Jelle Zondag, lid van de redactie van canonlo.nl, aan de Radboud Universiteit Nijmegen op dit proefschrift.

Zijn promotoren waren de hoogleraren Marjet Derks en Marit Montero.

In zijn proefschrift analyseert Jelle Zondag de opvattingen die een gevarieerd gezelschap aan sport- en beweegpropagandisten in woord en geschrift geventileerd hebben. Tevens geeft hij inzicht in hun denkbeelden, in de inspiratiebronnen waaruit die denkbeelden voortkwamen, en in de sportieve activiteiten waar zij voorstander van waren.
 

Op basis van uitgebreide literatuurstudie en intensief bronnen- en archiefonderzoek noemt hij als belangrijkste werkvelden van de propagandisten: het bewegingsonderwijs; de sportwereld; het jeugdwerk. Deze drie domeinen zijn onderzocht aan de hand van organisaties die in die periode (1880-1940) leidend waren. Met name zijn dat de Vereeniging van Gymnastiek-Onderwijzers in Nederland (nu KVLO), de Nederlandse Bond voor Lichamelijke Opvoeding, het Nederlands Olympisch Comité, de padvindersbeweging (jongens en meisjes) en de ALO in Amsterdam. De vertegenwoordigers van genoemde instituties hadden vaak andere uitgangspunten, maar over het belang van ‘de weerbaarheid voor de natie’ hadden zij vergelijkbare opvattingen. Jelle Zondag plaatst een aantal van deze propagandisten in een sociaal-politiek kader.

De auteur stelt dat ‘volkskracht’ in de periode 1880-1920 het centrale begrip was in de propaganda voor lichamelijke opvoeding en sport. Die collectieve (volks)kracht van de bevolking moest verhoogd worden om de toekomst van Nederland te garanderen. Daarom was het belangrijk die iedereen meedeed aan sportieve activiteiten.

Sportieve activiteiten roepen altijd de vraag op naar het waarom, naar de betekenis die je aan die activiteit toedicht. Waarvoor dient al die oefening en training, waarom moeten we ‘strijden’ voor lichamelijke opvoeding, sport en scouting. Uit het onderzoek van Jelle Zondag blijkt o.a. dat de leiders ideologisch gedreven mannen waren die, zonder dat zij daarin samen optrokken omdat zij veel uiteenlopende opvattingen hadden, met elkaar de overtuiging deelden van de opvoedkundige kracht van sportieve activiteiten. Tevens hadden zij een gemeenschappelijk natiebesef. In de invulling daarvan was dat vooral een fysiek natiebeeld: een lichamelijk gezond en krachtig Nederland. Sportieve activiteiten dienden als hét middel om dat ‘vormingsdoel’ te bereiken. Volksweerbaarheid was toen een thema uit angst voor verval van de natie en een sterk lichaam zou bijdragen aan een sterk vaderland.

Volgens de auteur proberen (lichamelijke) opvoeders, sportbestuurders en beleidsbepalers ook in de 21e eeuw het antwoord op de vraag ‘training waarvoor’, de startvraag van het promotieonderzoek, nog steeds vol overtuiging te beantwoorden door allerlei doelstellingen en effecten te formuleren. Daaruit blijkt dat sport en bewegen nog steeds gezien worden als heilmiddel om veel maatschappelijke kwalen te genezen. De term ‘volkskracht’ komt natuurlijk niet voor in de door hen geformuleerde doelstellingen. En deze zijn natuurlijk enigszins aangepast aan de individualisering van de samenleving (persoonlijkheidsontwikkeling, zelfstandige deelname) maar de uitgangspunten wijken in de kern niet veel af van die van honderd jaar geleden.

De inhoud van de dissertatie is een relevante toevoeging aan de sportgeschiedenis in Nederland als onderdeel van de cultuurgeschiedenis.

Misschien wil je meer wilt weten over dit interessante onderwerp, wie de betreffende propagandisten (gymnastiekonderwijzers, beroepsofficieren, leid(st)ers in de padvinderij, NOC-bestuurders en ALO-directeuren) waren, en welke thema’s (de landsverdediging, de natie, het imperium, de internationale gemeenschap) domineerden in hun betogen. Dan is het goed te weten dat van de dissertatie een bewerkte, en zeer goed leesbare, publieksversie is gemaakt die rechtstreeks te bestellen is.
 
 
Meer
geschiedenis van de LO is te vinden op canonlo.nl>>

 
Reacties (0)
Reageer Reactie plaatsen
Ik heb een vraag!
Juridisch
0306937678
Onderwijs
0306937674
Aankomende activiteiten
22
jun
Online Masterclass...
Agendapunt bekijken
06
sep
Startdag van de master LO en...
Agendapunt bekijken
20
sep
Online cursus ‘Van start met...
Agendapunt bekijken
LO-Magazine
Hèt Magazine vol nieuws,
achtergronden en praktijk...
Lees meer
Is jouw collega al lid?
  • Hoe meer leden we hebben, hoe meer we voor elkaar kunnen krijgen. Ook voor je collega’s die nog geen lid zijn.
  • Lid worden kan via..
Terug naar boven
Een ogenblik geduld alstublieft...