Nieuws

Ventilatie op scholen (1): richtlijnen en adviezen gymzalen

Terug
Minister Slob heeft op woensdag 12 augustus de Tweede Kamer geïnformeerd over een aantal zaken betreffende de opstart van het nieuwe schooljaar, waaronder de ventilatie en de afstand tussen leerlingen (zie bijlagen 1. Brief minister Slob en 2. Nieuwsbulletin van OCW over o.a. RIVM-richtlijnen, waaronder ventilatie). De KVLO heeft nadrukkelijk gekeken naar de ventilatie bij gymzalen. Onderstaand volgen adviezen en een stappenplan (bij twijfel aan een goede werking van de ventilatie).

Wanneer is de gymzaal goed geventileerd?
De eerste scholen beginnen op maandag 17 augustus weer en ook de gymlessen worden weer gegeven; zoveel mogelijk buiten, maar ook binnensporten is weer mogelijk. De vraag is of de gymzaal goed geventileerd is en wat goede ventilatie inhoudt. Die vraag hebben we aan het RIVM gesteld en afgestemd met VNG en VSG.

Dit zijn de kernpunten van het advies:
  • Er vindt continu ventilatie plaats tijdens de gymlessen, in lijn met het Bouwbesluit.
  • De volledige ruimte-inhoud van een gymzaal is gemiddeld binnen een uur geventileerd.
  • Na elke gymles wordt gedurende 10 tot 15 minuten de lucht ververst door ramen en/of deuren tegen elkaar open te zetten; hierdoor wordt een groot deel van de lucht snel ververst. In ieder geval ook tijdens de pauzes en voor en na schooltijd.
  • De toevoer van de verse lucht dient rechtstreeks van buiten te komen.
  • Het geluidsniveau van het ventilatiesysteem dient minder dan 40 dB(A) te zijn.

RIVM
Aan het RIVM hebben we de vraag gesteld ‘wat zijn goede normen voor ventilatie’?
Het RIVM antwoordt dat gebouwen (en dus ook gymzalen) moeten voldoen aan het Bouwbesluit; daarin staat de juiste toepassing van ventilatie beschreven. Mogelijk moeten daarvoor aanpassingen worden gedaan aan het gebouw. Als de ventilatie niet aan het Bouwbesluit voldoet, kan de school contact opnemen met de lokale GGD; zij adviseren over passende maatregelen (zie ook de brief van minister Slob).

Bouwbesluit
In het Bouwbesluit, dat vanaf 1992 geldt, zijn eisen opgenomen over ventilatie. Het RIVM heeft hier aangegeven dat m.b.t. ventilatie ook gebouwen van vóór 1992 dienen te voldoen aan de eisen van het huidige Bouwbesluit:

Ook gebouwen die gebouwd zijn voor de inwerkingtreding van het Bouwbesluit of die oorspronkelijk niet bedoeld waren voor binnensport moeten voldoen aan de eisen voor ventilatie in het Bouwbesluit. Zo wordt een slecht geventileerde ruimte voorkomen. Hoe deze eisen worden behaald is aan de gebouwbeheerder, hiervoor kan een expert worden ingeschakeld.

De KVLO adviseert de ventilatie(systemen) te laten controleren door een expert met de vraag of de eisen voor ventilatie voldoen aan het Bouwbesluit.

Kosten
De kosten die mogelijk gemaakt worden voor het inhuren van een expert en het uitvoeren van aanpassingen volgens het Bouwbesluit, zijn voor de (juridische) eigenaar van het gebouw. In het PO is dat meestal de gemeente (zie artikel 117 WPO) en in het VO is dat vaak het bestuur van de school. Echter de school heeft als werkgever voor haar werknemers en voor de leerlingen een zorgplicht voor een goede en veilige werk- en leeromgeving. De omstandigheid dat de school/werkgever niet de eigenaar is van de gymaccommodatie, ontslaat de school er dus niet van te zorgen voor een veilige werk- en leeromgeving en contact op te nemen met de eigenaar van de accommodatie om eventuele aanpassingen uit te voeren.

In de praktijk
Problemen met ventilatie doen zich vaak voor bij de oudere sportaccommodaties en gymzalen. Hier ontbreken ventilatiesystemen en kan er enkel op natuurlijke wijze (ramen en deuren openen) geventileerd worden.

We zien in de praktijk dat diverse gemeenten ventilatiespecialisten rapporten laten opmaken over individuele locaties. Ze beoordelen de resultaten van het op natuurlijke wijze ventileren met de geldende eisen uit het Bouwbesluit en de aanvullende eisen van NOC*NSF t.a.v. ventilatie. In de gevallen die wij teruggekoppeld hebben gekregen volstaat het tegen elkaar open kunnen zetten van ramen en deuren voor gymzalen. Voor nu lijkt dit dan ook een oplossing, maar we beseffen dat dit in de koudere maanden een probleem kan gaan vormen.

Stappenplan bij twijfel werking ventilatie sportaccommodatie
  1. Bij twijfel over slechte/onvoldoende ventilatie neem je contact op met de directie. Vraag de directie om een specifiek onderzoek naar de ventilatie waarvan de resultaten kenbaar worden gemaakt in een ventilatierapport. De directie kan voor advies en informatie of het ventilatiesysteem voldoet aan de eisen van het Bouwbesluit contact opnemen met de PO-Raad en VO-raad (zie nieuwsbulletin van OCW) en/of met info@ruimte-ok.nl
  2. Breng de MR op de hoogte van de zorgen over ventilatie. Wijs o.a. op het advies van het RIVM c.q. het Kabinet, het Bouwbesluit en de plicht van de school als werkgever om te zorgen voor goede arbeidsomstandigheden (generiek: artikel 3 van de arbeidsomstandighedenwet en specifiek voor ventilatie: artikel 6.2 van het Arbobesluit).
  3. Vergelijk de uitkomsten van het rapport met de adviezen van het RIVM c.q. het Kabinet.
  4. Vraag bij onvoldoende ventilatie aan de directie om een plan van aanpak voor de verbetering van de ventilatie en jouw arbeidsomstandigheden. De directie/school heeft als werkgever de plicht om te zorgen voor een veilige en gezonde werkomgeving voor zijn werknemers (o.a. artikel 3 arbeidsomstandighedenwet) en voor een gezond leer- en sportklimaat voor de leerlingen. Indien de school niet de eigenaar is van de sportaccommodatie kan de directie voor de verbetering van de ventilatie contact opnemen met de eigenaar (meestal de gemeente). Ook indien de school niet de eigenaar is van de gymaccommodatie heeft de school een zorgplicht naar haar werknemers en leerlingen voor een gezond werk- en leerklimaat.
  5. Heb je door de slechte ventilatie medische klachten dan kan je gedurende het doorlopen van de bovenstaande stappen ook een (preventief) gesprek aanvragen met de bedrijfsarts/arbodienst. Je kan ook de bedrijfsarts dan verzoeken de directie te adviseren de staat van de ventilatie te laten onderzoeken en waar nodig te verbeteren.

Bijlagen

1
. Brief minister Slob over ventilatie op scholen en afstandsregels, 12-08-2020.pdf
2. Dertiende bulletin met informatie over de aanpak van de coronacrisis in het onderwijs, 12-08-2020.pdf
3. §6.8 uit Handboek huisvesting bewegingsonderwijs (versie 2020) hieronder..

Ventilatie
Norm Arbocatalogus
  •  Een goede beheersing van luchtkwaliteit en temperatuur is van belang.
  • De temperatuur is bij verwarming door radiatoren per ruimte regelbaar.
  • Het lokaal is te ventileren door mechanische ventilatie waarvan de capaciteit afhankelijk is van de grootte van het lokaal, de hoeveelheid leerlingen en docenten en de aanwezige werkprocessen.
  • Regelbare zonwering is aan de buitenzijde aangebracht. Deze zonwering heeft centrale automatische bediening, die plaatselijk handmatig ‘overruled’ kan worden.
  • Er wordt geen hinder ondervonden van tocht, daarom moet de luchtsnelheid lager zijn 0,2 m/s.

Norm Handboek sportaccommodaties
  • De hoeveelheid ventilatielucht dient minimaal 40 m3 per uur per leerling te bedragen, met een minimum ventilatievoud van eenmaal de totale ruimte-inhoud per uur of 7 m3/m2/uur.
  • Luchtsnelheden ten gevolge van verwarming en ventilatie mogen in de sportruimte niet hoger zijn dan 0,5 m/s tot een hoogte van 3 meter.
  • De ventilatie dient voor elk zaaldeel regelbaar te zijn.
  • De ventilatie dient op mechanische wijze te geschieden.

Universele sportaccommodatie
  • Per actieve sporter dient minimaal 40 m3 en per toeschouwer dient minimaal 20 m3 verse lucht per uur geventileerd te worden met een minimum van 7 m3 per m2 sportvloer per uur exclusief toeschouwersruimte of eenmaal de ruimte-inhoud van de sportruimte per uur.
  • Luchtsnelheden ten gevolge van de ventilatie-installatie zijn tot een hoogte van minimaal 3 meter boven de sportvloer niet hoger dan 0,5m/s.
  • De ventilatie-installatie dient bestand te zijn tegen mechanische beschadigingen ten gevolge van ballen en sporters.

Lees ook
Binnen- en buitenmilieu voor basisscholen van het RIVM.
Vervolgartikel.. Ventilatie op scholen: 11 procent (777 locaties) nog niet op orde (update d.d.01-10-2020)


TO/TJ/MS/Ckl, 12-08-2020
 
Reacties (11)
Mar18 aug om 06:46
Prima voorlichting
Reinier30 aug om 14:53
Hoe kijkt de kvlo aan tegen eCO2 meters. Mijn dochter geeft les in het basisonderwijs en daar hebben de gewone lokalen een CO2 meter. Ze kan goed in de gaten houden hoe het zit met de verversing van de lucht.
Ik wil in mijn gymzaal ook zo’n meter. Ondersteunt de KVLO mijn zienswijze?
juristen@kvlo.nl+RIVM 2 sep om 13:45
Wij kunnen ons voorstellen dat een CO2-meter een indicatie kan geven van de luchtverversing en wij staan daar dus ook niet negatief tegenover. Als werknemer kan je dus zeker aan je werkgever voorstellen een CO-2 meter in de gymzaal te plaatsen. Dat laat onverlet dat wij bij twijfel over het ventilatiesysteem (en dus de mate van luchtverversing) adviseren daar een expert naar te laten kijken.

Aanvulling RIVM:
Zie document 'Binnen- en buitenmilieu voor basisscholen' van het RIVM onder 'Lees ook' onderaan de tekst.

Hierin staan adviezen over het gebruik van CO2 in scholen. Het RIVM kan verder niet specifiek voor een locatie adviseren of dit toepasbaar is. Verder kan ik me vinden in het advies om bij twijfel over de luchtverversing een expert in te schakelen.
Charles Gaal 8 sep om 22:35
Mijn werkgever geeft ons (vakgroep LO) aan dat geen lessen mogen uitvallen. Desnoods gaan mijn LO lessen door in een leslokaal, en laat ik kinderen huiswerk maken. Mijn gymzaal kan ik niet gebruiken omdat deze niet voldoet aan de richtlijnen. De mogelijkheid om buiten te sporten op het sportveld is op dit moment ook niet mogelijk.
Hoe ga ik hiermee om? Wat zijn mijn opties?
Gert Nooij26 sep om 10:50
Ik werk in VO in een nieuw gebouw opgeleverd voorjaar 2018. Ik ben docent LO en teven ARBO-coördinator. In die rol heb ik ondervonden dat ARBO richtlijnen en bouwbesluit geen gelijke normen hanteren. Ventilatie in onze gymzalen is volgens bouwbesluit aangelegd maar KVLO geeft aan na elke les de ruimte extra te ventileren door deuren/ramen tegen elkaar open te zetten.
Wat moeten wij doen ?
Ik - en vakgroep - hebben de angst dat de aerosolalen op hoofdhoogte 'rondvliegen' waar de enige afzuiger in de zaal niet tegen op kan ! Voelt niet goed.
Marieke 2 okt om 00:20
Wat kunnen de consequenties zijn als je door angst voor Corona je lessen in een oude gymzaal niet wil geven?
Anita 8 okt om 12:06
Hoe zijn de richtlijnen/ adviezen mbt sporttoernooien op scholen?
Organiseren andere scholen ook gewoon hun onderlinge sporttoernooien?
Ter info:
Wel georganiseerd per leerjaar, maar toch zitten we dan gemiddeld met 70 lln in 2 sportzalen.
Ik heb mijn zorgen geuit maar die worden eigenlijk van tafel geveegd.
Martin14 okt om 09:13
Kan ik van bovenstaande relevante vragen ook ergens een antwoord lezen. M.n. het antwoord op de vraag van Gert Nooij heeft mijn interesse. Wij verkeren in dezelfde situatie. Kunnen namelijk ook niet ventileren door ramen en deuren tegen elkaar open te zetten. Iets dat de KVLO wel als richtlijn aangeeft.
Ik hoor het graag.
webredactie14 okt om 10:52
Hallo Martin,
Op de homepage staan (14/10) artikelen (2) over ventilatie en binnen gymles na de herfstvakantie. Daar kun je onze adviezen vinden. De belangrijkste: Ga in gesprek met de werkgever en vraag om een ventilatiecheck van de zaal. De werkgever is verantwoordelijk voor een veilige en gezonde werkomgeving.
Danielle21 okt om 11:58
Onze vereniging huurt de gymzaal. De zaal kan niet geventileerd worden door ramen of buitendeuren. Na herhaaldelijk verzoek aan de directie van de school om een uitspraak te doen over de ventilatie, krijg ik hier geen antwoord op. Al jaren geef ik dansles in deze zaal, wel 5 uur achter elkaar per keer. Al jaren klaag ik over gebrek aan verse lucht en de temperatuur. Het is nl al bloedheet als je binnenkomt en dan moet er nog gesport gaan worden. Het gebouw is in 2010 opgeleverd. Ik lees alle artikelen, maar dat helpt me niet verder. Ik lees hoe het zou moeten zijn, maar zo is het dus niet. Mijn zorgen worden niet serieus genomen. Wat moet ik nu doen?
Webredactie21 okt om 13:47
Hallo Danielle,
Dan moet je toch bij de verhuurder (bestuur van de school?) zijn. Als er niets mee gedaan wordt kun je de huur opzeggen en de lessen ergens anders geven. Misschien helpt het om dit eerst naar de verhuurder te communiceren. Succes!
Reageer Reactie plaatsen
Ik heb een vraag!
Juridisch
0306937678
Onderwijs
0306937674
Aankomende activiteiten
10
dec
Najaarsscholing
Agendapunt bekijken
11
dec
Wintervergadering 2020
Agendapunt bekijken
11
jan
Online Cursus ‘Van start met...
Agendapunt bekijken
LO-Magazine
Hèt Magazine vol nieuws,
achtergronden en praktijk...
Lees meer
Is jouw collega al lid?
  • Hoe meer leden we hebben, hoe meer we voor elkaar kunnen krijgen. Ook voor je collega’s die nog geen lid zijn.
  • Lid worden kan via..
Terug naar boven
Een ogenblik geduld alstublieft...