Bewegen en jongeren: Feiten en inzichten
Volgens de
beweegrichtlijnen van de Gezondheidsraad zouden kinderen en jongeren (4-18 jaar) dagelijks minstens 60 minuten matig intensief moeten bewegen, zoals fietsen, rennen of buitenspelen. Daarnaast moeten ze minstens drie keer per week spier- en botversterkende activiteiten doen, zoals klimmen, springen of krachttraining.
Toch blijkt dat minder dan de helft van de jongeren deze norm haalt. Slechts 41,5% van de jongeren van 12 tot en met 17 jaar voldoet aan de beweegrichtlijnen (RIVM Leefstijlmonitor 2024).Vooral op de middelbare school daalt de dagelijkse beweegactiviteit sterk, mede door veel zitmomenten, toegenomen schermgebruik en minder sportdeelname.
Waarom zijn sport en bewegen belangrijk voor jongeren?
Sport en bewegen zijn essentieel voor een gezonde groei en ontwikkeling. Regelmatig sporten en bewegen heeft onder andere invloed op:
- Gezondheid: het zorgt voor verschillende positieve effecten op de lichamelijke en mentale gezondheid, verbetering van fysieke fitheid, een kleinere kans op depressieve symptomen, gunstige effecten op spierkracht en botkwaliteit en een grotere kans op gezonder gewicht.
- Sociaal-emotionele ontwikkeling: het draagt bij aan omgaan met gevoelens, teleurstellingen, successen, reageren op gevoelens van anderen en samenwerken. Daarnaast heeft bewegen een positief effect op het zelfbeeld. Deelname aan sport- en beweegactiviteiten stimuleert sociale vaardigheden. Veel bewegen verlaagt de kans op emotionele problemen.
- Motorische vaardigheden en een leven lang bewegen: op jonge leeftijd voldoende en gevarieerd bewegen in een uitdagende omgeving zorgt voor betere motorische vaardigheden. Goede motorische vaardigheden zorgen voor een actievere levensstijl. Een brede basis zorgt voor meer en blijvende sportdeelname, en een leven lang met plezier bewegen.
- Welbevinden: samen sporten en bewegen in en om school helpt om plezierbeleving en mentaal welbevinden te vergroten.
- Leerprestaties en cognitieve vaardigheden: bewegen tijdens de schooldag heeft geen negatief effect op de leerprestaties. Of bewegen een positief effect heeft op leerprestaties en cognitieve vaardigheden kan niet met zekerheid worden gezegd. Hier moet nog meer onderzoek naar worden gedaan.
Kortom: voldoende bewegen draagt bij aan zowel de lichamelijke als mentale gezondheid van jongeren en helpt jongeren in hun cognitieve vaardigheden op school. Niet alleen nu, maar ook op latere leeftijd blijven ze hierdoor lichamelijk actiever en fitter.
Waarom meer bewegen tijdens de schooldag?
Jongeren brengen een groot deel van hun dag op school door, wat het een ideale plek maakt om voldoende en gevarieerde beweging te stimuleren.
Daarnaast zorgt bewegen in het voortgezet onderwijs voor gelijke kansen. Door een structureel en inclusief aanbod kunnen scholen bijdragen aan zowel de fysieke als de sociale en cognitieve ontwikkeling van álle leerlingen, ongeacht achtergrond.
De Dynamische Schooldag is een voorbeeld van een aanpak om leerlingen meer te laten bewegen op school. Tijdens een Dynamische Schooldag wordt het zittend leren regelmatig afgewisseld met beweeg- en rustmomenten.
Het model in het figuur hieronder illustreert de bouwstenen van een Dynamische Schooldag. De blauwe bouwstenen gaan over de inrichting en het gebruik van ruimtes (schoolomgeving, schoolplein, schoolgebouw en klaslokaal). De oranje bouwstenen gaan over de roostering (schoolrooster en dag- en weekrooster) en de gele bouwstenen gaan over de soort beweegmomenten (beter leren bewegen in de gymles en bewegen tussen, tijdens of om te leren).
In de volgende hoofdstukken gaan we in op hoe je kuntwerken aan een Dynamische Schooldag in het voortgezet onderwijs.
Figuur: Bouwstenen van een Dynamische Schooldag, Van Gelder, Mauw en Janssen, 2022
Inspiratie
