​Wat bedoelen we met onderzoek?

Onderzoek naar bewegen in het voortgezet onderwijs begint vaak met een simpele vraag: wat werkt, voor wie en onder welke omstandigheden? In dit veld verzamelen we gerichte informatie: van observaties en korte vragenlijsten tot interviews en bewegingsmetingen, om te begrijpen welke barrières leerlingen ervaren en welke oplossingen haalbaar zijn binnen de dagelijkse praktijk van scholen. Participatief onderzoek bouwt op die basis, maar doet dat samen met de mensen in de school: leerlingen en docenten denken actief mee, co-ontwerpen nieuwe gymlessen of beweegpauzes, voeren kleine pilots uit en beoordelen direct of iets praktisch uitvoerbaar is. Daardoor ontstaan geen papieren oplossingen, maar maatregelen die beter aansluiten bij de leefwereld van jongeren en daardoor meer kans hebben om blijvend te werken.

Bij zulke trajecten werken vaak meerdere partijen samen (leerlingen, leerkrachten en schoolleiding, ondersteunend personeel, soms ouders, lokale sportverenigingen of buurtpartners) zodat interventies zowel praktisch als sociaal ingebed zijn. De opbrengst is zowel praktisch als kennisgericht: kant-en-klare materialen zoals lesplannen, draaiboeken en schoolpleinontwerpen; korte termijn metingen die laten zien of leerlingen meer bewegen; en inzichten in wat wel en niet toepasbaar is op andere scholen. 

Belangrijk is dat deelname veilig en vrijwillig is: we werken met geïnformeerde toestemming, anonimisatie en extra aandacht voor inclusie en bescherming van kwetsbare groepen. Dat betekent ook dat we niet altijd ruwe data publiek delen — om privacy en vertrouwen te waarborgen — maar dat bevindingen, bruikbare materialen en concrete terugkoppeling wél beschikbaar komen voor de schoolgemeenschap.
 

Lopende onderzoeksprojecten

•    Sport en Bewegen in het PrO, VMBO en VSO
Doelstelling: Waarden en randvoorwaarden van bewegen voor jongeren binnen het PrO, VMBO en VSO in kaart brengen vanuit het perspectief van jongeren, onderwijs en gemeenten. 
 
Partners: Special Heroes, Beweegalliantie en Kenniscentrum Sport & Bewegen 
 
Samenvatting onderzoek

Jongeren bewegen te weinig. Vooral binnen het VMBO, Praktijkonderwijs (PrO) en Voortgezet Speciaal Onderwijs (VSO) blijven beweegcijfers achter.
Wat vinden jongeren zelf en betrokken onderwijs- en gemeenteprofessionals belangrijk als het gaat om sport en bewegen? Essentieel zijn een sterke lokale samenwerking en de inzet van interactieve tools om jongeren zélf de regie te geven over sportaanbod waarin plezier centraal staat.  Lees in de factsheet en het bijbehorende achtergrondrapport meer over het onderzoek met daarbij ook handelingsperspectieven om het beweegaanbod beter te laten aansluiten op deze doelgroepen. 
 
Contact

Bij vragen kunt u contact opnemen met Daphne Jansen, djansen@specialheroes.nl 

Achtergrondrapport Factsheet Sport en Bewegen in het PrO, VMBO en VSO 2026

•    VMBO Sportlab. Landelijk; 2022 - 2025
Doelstelling: Met dit project streven we ernaar om jongeren in het vmbo op een duurzame manier te stimuleren om actief te blijven bewegen en sporten, zowel op school als daarbuiten. Zo dragen we bij aan een gezonde en actieve levensstijl voor deze jongeren op de lange termijn. 

Partners: Amsterdam UMC, Haaglanden Beweegt, Het Goese Lyceum, Hogeschool Saxion, Hogeschool van Arnhem & Nijmegen, Hogeschool van Amsterdam, Hogeschool Utrecht, Huis voor de Sport Groningen, InnoBeweegLab, Kaj Munk College, Landstede, Mulier Instituut, Radboud Universiteit, Rijnland Beweegt, Sport-Expertise-Centrum, Sportief Besteed Groep, Sportservice Amsterdam, TNO, UMC Utrecht, Windesheim.

Samenvatting van onderzoek
Het doel van dit project is om gezamenlijk met onderzoekers, praktijkprofessionals en jongeren te onderzoeken hoe we de beweeg- en sportparticipatie van vmbo-jongeren duurzaam kunnen vergroten. Hierbij wordt een programma ontwikkeld waarin wetenschap en praktijk samenwerken om succesvolle praktijkaanpakken te onderzoeken. Dit leidt tot kennis over:

1. Mechanismen voor een succesvolle toepassing van duurzame beweeg- en sportaanpak in specifieke contexten.
2. Een effectief sport- en beweegaanbod voor jongeren in het vmbo, dat rekening houdt met de diversiteit binnen de groep.
   

Resultaten
Het lerende netwerk van het VMBO Sportlab richtte zich op het organiseren van de processen en het bouwen van (lokale en landelijke) netwerken die het leren bevorderen binnen het gehele project.

De geleerde lessen: hierbinnen vond het overkoepelende onderzoek plaats. Door het extraheren, analyseren, vertalen en delen van kennis en praktijkervaringen werden werkzame elementen en mechanismen onderzocht over hoe sport en bewegen bij jongeren het best kunnen worden gestimuleerd.

De lerende praktijk richtte zich op het achterhalen van welke aanpak het beste werkt in een specifieke context voor het stimuleren van sport en bewegen. We keken daarbij naar bestaande beweeginitiatieven/programma’s in de werkpraktijk van het consortium.

De innovatieve praktijk: hierbinnen stond (sociale) innovatie in de praktijk centraal. Door het inzetten van innovatieve manieren gingen we samen met de jongeren onderzoekend aan de slag met dit thema.

Contact
Bij vragen kunt u contact opnemen met Justin van Dijk, j.vandijk@sportiefbesteedgroep.nl


•    Vmbo in Beweging (ViBe). Landelijk; 2024-2027

Doelstelling: Met dit landelijke project willen we in samenwerking met scholen, bedrijven, kennisinstellingen en sportorganisaties werken aan nieuwe producten en diensten om jongeren op het vmbo meer te laten bewegen.

Partners: Hanze, Hogeschool van Amsterdam, De Haagse Hogeschool, Fontys, UMCG, TU Eindhoven, 8D, e-Vitality B.V. (We Fitter), Sports(F)x , PWXR B.V. (Active e-sport arena), Embedded Fitness, Nijha, Bluezonamics, City Legends, Kitemobile (Funboxx), Kuostudio, Start Grow, Eurofins: MVO, ASR: Vitaliteit, NLactief; Huis voor de sport Groningen; Sportservice Amsterdam; Werkgever Sportclubs Den Haag; Innobeweeglab; Sportdatavalley; Sportinnovator; Fc Groningen; Special heroes (shufflesports); Kenniscentrum sport en bewegen.

Samenvatting van onderzoek:
In dit onderzoek gaan we in Amsterdam, Den Haag, Eindhoven en Groningen bedrijven, scholen, sportorganisaties en kennisinstellingen samenbrengen om te werken aan producten en diensten die het beweeggedrag van de vmbo-leerlingen duurzaam kunnen veranderen.

Het percentage vmbo-leerlingen dat de beweegrichtlijnen behaalt ligt 10% lager dan die van vwo-leerlingen. Ook op latere leeftijd sporten en bewegen volwassenen met een vmbo-opleiding aanzienlijk minder dan volwassenen met een havo- of vwo-opleiding. Om deze reden focust dit onderzoek zich specifiek op vmbo-leerlingen meer in beweging krijgen.

Dit zal gebeuren door middel van samenwerkingen tussen vmbo-scholen en bedrijven/organisaties. Verschillende bedrijven en (sport)organisaties hebben de wens om jongeren meer te laten bewegen. Zij kunnen door mee te werken aan dit onderzoek ervoor zorgen dat hun producten en diensten beter aansluiten bij de wensen en behoeften van de vmbo-jongeren.

De leerlingen zelf worden nauw betrokken bij dit onderzoek: De leerlingen worden gevraagd naar hun wensen en behoeften en deze worden gebruikt om verschillende scholen aan verschillende bedrijven/organisaties te matchen. Leerlingen zullen tijdens de interventie gevraagd worden wat ze van de producten/diensten vinden.

Uiteindelijk willen we onderzoeken of het beweeggedrag van de leerlingen is veranderd door de interventie. Ook hopen we dat de bedrijven deze ervaring hebben kunnen gebruiken om hun product of dienst beter te laten aansluiten bij de wensen van de leerlingen.

Beoogde resultaten

1. Het onderzoek zal in eerste instantie inzicht geven in de huidige situatie: Hoe actief zijn de jongeren nu? Wat zijn de wensen van de jongeren en wat zijn de mogelijkheden per school?.
   
2. Er zullen verschillende producten en diensten worden (door)ontwikkeld die speciaal gericht zijn op het meer laten bewegen van vmbo-jongeren.
3. Na vier jaar hopen we een werkende methode te hebben ontwikkeld waarbij passende producten en diensten kunnen worden ingezet op verschillende scholen, met als doel jongeren meer te laten bewegen.

Contact: Bij vragen kunt u contact opnemen met de projectleider, Simon Leistra (s.l.leistra@pl.hanze.nl).
Mocht u specifiek contact willen opnemen met iemand die bij u in de regio werkt aan dit project, kan u hieronder de contactinformatie vinden:
Amsterdam: Nicky Nibbeling (n.nibbeling@hva.nl)
Den Haag: Axel Tichelaar (a.c.r.tichelaar@hhs.nl)
Eindhoven: Joost Oomen (j.oomen@fontys.nl)
Groningen: Myrna (j.oomen@fontys.nl)

•    VMBO in Beweging; bedrijven koppelen aan lerend netwerk. Groningen; 2025. 
Doelstelling: Om door middel van het uitvoeren van experimenten met bedrijven in de bestaande werkpakketten inzicht te krijgen in de (soms tegengestelde) belangen en eisen van bedrijven om succesvol samen te werken in een lerend netwerk.

Partners: Hanze, Huis voor de Sport Groningen, Nijha, Funbox, ASR, CSG Augustinus, CSG Selion, Gemeente Groningen

Samenvatting. Binnen dit project richten we ons op een onderdeel van het bredere Vmbo in Beweging-programma. Verschillende bedrijven zijn hierbij betrokken en zijn belangrijke partners in dit project. Toch verloopt de samenwerking tussen hogescholen, middelbare scholen en deze bedrijven nog niet altijd soepel. In dit onderzoek focussen we specifiek op vier bedrijven in 1 Living Lab (Groningen). 

Samen onderzoeken we hoe bedrijven kunnen bijdragen aan thema’s als een gezamenlijke aanpak (systeemaanpak), slim gebruik van data en het opzetten van een lerend netwerk. We onderzoeken hoe we kunnen omgaan met mogelijke spanningen, bijvoorbeeld als het gaat om eigendomsrechten van ideeën, de rol van leerlingen en ouders in onderzoek (Citizen Science), en de verschillen in manier van werken en cultuur. Zo ontdekken we wat nodig is voor een succesvolle samenwerking. 

De inzichten uit dit project worden uiteindelijk gedeeld, zodat ze landelijk toegepast kunnen worden binnen het Vmbo in Beweging-programma.

Beoogde resultaten

1. Een tijdslijn die antwoord geeft hoe bedrijven betrokken dienen te worden in de samenwerking gedurende een ontwerpproces 
   
2. Een factsheet rondom het gebruik van data-wetgeving en data-deling gecombineerd met de behoeften en mogelijkheden voor het gebruik van data door bedrijven voor het (her)ontwerpen van activiteiten 
3. Een factsheet met de opgedane kennis rondom behoeften, wensen en mogelijkheden van bedrijven t.a.v. het lerende netwerk.
   

Contact:  Bij vragen kunt u contact opnemen met Simon Leistra (s.l.leistra@pl.hanze.nl) of Myrna Boertien (m.f.boertien@pl.hanze.nl). 

Inspiratie

o    ViBe - vmbo in beweging | Hanze
o    Actief op het vmbo: geleerde lessen uit het VMBO-Sportlab